Wat zijn de gevolgen als je geen RI&E hebt? Boetes en risico's uitgelegd

Bijna de helft van alle bedrijven die verplicht zijn een RI&E op te stellen, heeft die simpelweg niet. Dat bleek uit onderzoek van de Nederlandse Arbeidsinspectie, die sindsdien strenger handhaaft en direct boetes uitdeelt, zonder voorafgaande waarschuwing. Tegelijkertijd steeg het aantal gestarte ongevalsonderzoeken in 2025 naar ruim 3.000, een stijging van 12 procent ten opzichte van het jaar ervoor. De kans dat een inspecteur bij jou op de stoep staat, is groter dan ooit.

Als werkgever draag je een wettelijke zorgplicht: je medewerkers moeten hun werk veilig en gezond kunnen doen. Die zorgplicht begint bij de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Heb je die niet, dan ben je niet alleen in overtreding van de Arbowet, maar loop je ook financiële, juridische en reputationele risico's die flink kunnen oplopen. En toch denken veel ondernemers dat het allemaal wel meevalt, of dat de regels voor hen niet gelden.

In dit artikel leggen we precies uit wat de gevolgen zijn als je geen RI&E hebt: van de directe boetes en mogelijke strafrechtelijke vervolging tot de aansprakelijkheid bij een arbeidsongeval. We laten ook zien hoe je dit snel en praktisch oplost, zodat je met een gerust hart verder kunt ondernemen.

Wat zegt de wet over de RI&E-verplichting?

De verplichting om een RI&E op te stellen staat in artikel 5 van de Arbowet. Iedere werkgever die personeel in dienst heeft, is verplicht een arbobeleid te voeren, en de RI&E vormt daar de basis van. Dat geldt al sinds 1 januari 1994 en is dus geen nieuwe regel. Denk je dat de wet alleen voor grote bedrijven geldt? Dat is een veelgehoord misverstand. De verplichting begint al bij je eerste werknemer, inclusief stagiairs, uitzendkrachten en vrijwilligers. Alleen ZZP'ers die geen personeel hebben, vallen buiten de regeling. Er is één uitzondering: als je medewerkers samen minder dan 40 uur per week werken, mag je volstaan met een vereenvoudigde gezondheidschecklist.

Een complete RI&E bestaat altijd uit twee onderdelen. Eerst de inventarisatie zelf: een beschrijving van alle risico's op de werkvloer, zowel fysiek als psychisch. Daarna het plan van aanpak, waarin je vastlegt welke maatregelen je neemt, wanneer en door wie. Ontbreekt het plan van aanpak, dan beschouwt de Arbeidsinspectie de RI&E als onvolledig. En een onvolledige RI&E leidt net zo goed tot een boete als helemaal geen RI&E hebben.

Directe boetes: wat riskeer je concreet?

De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft de bevoegdheid om direct een boete op te leggen als jouw organisatie geen RI&E heeft, zonder dat er eerst een waarschuwing volgt. Dat was vroeger anders: voorheen kreeg je als werkgever eerst een kans om de situatie te herstellen. Die tijd is voorbij. De boetes zijn bovendien fors verhoogd en hangen af van de bedrijfsgrootte en de aard van de overtreding.

Voor het volledig ontbreken van een RI&E loopt de boete op van circa 3.000 euro bij een eerste overtreding tot meer dan 13.500 euro bij grotere organisaties. Ontbreekt ook het plan van aanpak, dan komt daar een vergelijkbaar bedrag bovenop. Is jouw RI&E aanwezig maar verouderd of onvolledig, dan kun je rekenen op boetes van 1.500 tot 4.500 euro. Bij recidive verdubbelen deze bedragen of meer. En in situaties waarbij er sprake is van ernstig gevaar, kan de Nederlandse Arbeidsinspectie het werk direct stilleggen en kan de boete oplopen tot tienduizenden euro's.

De Arbeidsinspectie controleert niet alleen of je een RI&E hebt, maar ook of die compleet en actueel is. Inspecteurs kijken bovendien of de maatregelen uit het plan van aanpak daadwerkelijk worden uitgevoerd. Bij risicogericht toezicht werd in 2025 in meer dan de helft van alle gecontroleerde gevallen gehandhaafd. De kans dat een bezoek van de inspectie zonder consequenties blijft, is dus allesbehalve groot.

Het gevaarlijkste misverstand over de RI&E

Veel werkgevers denken dat een RI&E die ooit is opgesteld, voor altijd geldig blijft. Dat klopt niet. De wet schrijft voor dat de RI&E actueel moet zijn. Heb je nieuwe machines aangeschaft, werkprocessen veranderd of zijn er nieuwe medewerkers met andere taken in dienst gekomen? Dan moet je de RI&E herzien. Ook een reorganisatie of de introductie van thuiswerken als structureel onderdeel van het werk zijn aanleiding om opnieuw naar de risico's te kijken. Een verouderde RI&E is strafbaar en kan de Arbeidsinspectie een directe boete opleveren.

Een ander veelgemaakt misverstand is dat het opstellen van de RI&E puur een papieren oefening is. Maar de inspecteur kijkt juist of de inhoud van de RI&E aansluit bij de praktijk in jouw organisatie, en of de verbeteracties ook echt worden opgepakt. Een fraai document dat in de la verdwijnt, beschermt je nergens tegen.

Wat gebeurt er als er een arbeidsongeval plaatsvindt?

De financiële en juridische gevolgen van ontbreken van een RI&E worden pas echt pijnlijk als er daadwerkelijk iets misgaat. Als een werknemer gewond raakt en je hebt geen actuele RI&E, rust de aansprakelijkheid vrijwel automatisch bij jou als werkgever. Rechters beschouwen de RI&E als een fundament om aan te tonen dat je je zorgplicht serieus neemt. Ontbreekt die, dan sta je in een rechtszaak met een enorme achterstand.

Maar daarmee is het niet voorbij. Verzekeraars beoordelen bij een schadeclaim ook of jij als werkgever aan je wettelijke verplichtingen hebt voldaan. Blijkt dat er geen RI&E was, dan kan een verzekeraar weigeren de schade te vergoeden of de polisvoorwaarden aanpassen. Tel daar de kosten van een civiele schadeclaim, juridische procedures en hogere verzekeringspremies bij op, en het wordt snel duidelijk: de gevolgen van geen RI&E zijn veel kostbaarder dan de investering om er een te hebben. In ernstige gevallen kan zelfs strafrechtelijke vervolging van de werkgever volgen.

Praktische stappen om snel compliant te worden

Goed nieuws: het opstellen van een RI&E hoeft niet lang te duren. Met de juiste begeleiding kom je verder dan je denkt. Hier zijn de stappen die je nu kunt zetten:

• Controleer of jouw huidige RI&E nog actueel is en aansluit bij de huidige werksituatie.
• Zorg dat het plan van aanpak een onlosmakelijk onderdeel vormt van de RI&E, met concrete maatregelen, een tijdlijn en verantwoordelijken.
• Bepaal of jouw RI&E getoetst moet worden door een gecertificeerde deskundige. Dat is verplicht tenzij je minder dan 25 medewerkers hebt en gebruik maakt van een goedgekeurde branche-RI&E.
• Zorg dat alle medewerkers inzage kunnen krijgen in de RI&E. Dat is een wettelijk recht en tegelijkertijd een krachtige manier om veiligheidsbewustzijn te vergroten.
• Plan een vaste evaluatiemoment in, bijvoorbeeld jaarlijks, zodat de RI&E nooit ongemerkt veroudert.

Je hoeft dit niet allemaal alleen te doen. Een ervaren arbodeskundige helpt je om de RI&E grondig en efficiënt op te stellen, zodat je meteen voldoet aan alle eisen van de Arbowet. Bij Care Concern pakken we dit samen met je op: snel, praktisch en altijd afgestemd op de specifieke situatie in jouw organisatie. We zijn er om je te ontzorgen, niet om je onder te dompelen in papierwerk.

Een ontbrekende of verouderde RI&E is niet alleen een administratieve omissie, het is een risico dat je medewerkers, jouw bedrijf en jezelf direct raakt. De gevolgen lopen uiteen van directe boetes tot aansprakelijkheid bij een arbeidsongeval en, in het ergste geval, strafrechtelijke vervolging. Maar de oplossing is binnen handbereik als je nu in actie komt.

Key takeaways

• Een RI&E is verplicht vanaf je eerste werknemer en is wettelijk verankerd in artikel 5 van de Arbowet, al sinds 1994.
• De Nederlandse Arbeidsinspectie legt direct een boete op bij ontbreken of onvolledigheid van de RI&E, zonder voorafgaande waarschuwing.
• Boetes lopen op van enkele honderden euro's voor kleine bedrijven tot meer dan 13.500 euro per overtreding, met verdubbeling bij herhaling.
• Bij een arbeidsongeval zonder RI&E ben je als werkgever vrijwel automatisch aansprakelijk en kan je verzekeraar de uitkering weigeren.
• Een verouderde RI&E is net zo strafbaar als het helemaal niet hebben van een RI&E: controleer en actualiseer na elke ingrijpende wijziging in je werkprocessen.
• Een plan van aanpak is een verplicht onderdeel van de RI&E; zonder dit plan is je RI&E onvolledig en riskeer je alsnog een boete.
• Met de juiste deskundige begeleiding is jouw RI&E snel op orde. Care Concern helpt je doelgericht en zonder omwegen.

Wacht niet tot de Arbeidsinspectie aanbelt. Neem vandaag nog contact op met Care Concern en zet de eerste stap naar een veilige, compliant werkomgeving. Je medewerkers verdienen dat, en jij ook.